– Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” isimli blog platformunda yayımladığı yeni çalışmada, politika faizindeki değişimlerin bankaların kredi ve mevduat faizlerine yansımasını inceledi. Çalışmada, 2025 yılı Temmuz-Ekim döneminde gerçekleştirilen toplam 650 baz puanlık politika faizi indiriminin piyasa faizlerine etkisi detaylı biçimde analiz edildi.
Yapılan değerlendirmede, kredi ve mevduat gibi bankacılık ürünlerinde faizlerin belirlenmesinde sadece politika faizinin değil, aynı zamanda bankacılık sektörünün beklentileri, makro ihtiyati düzenlemeler, risk algısı ve likidite koşullarının da etkili olduğu vurgulandı. Buna göre, politika faizi değişikliklerinin piyasa faizlerine geçişkenliği bankaların bu faktörleri nasıl değerlendirdiğine bağlı olarak farklılaşabiliyor.
Çalışmada, 2025 yılı Temmuz ayı itibarıyla başlayan faiz indirimlerinin kredi ve mevduat faizlerinde önemli bir düşüşe yol açtığı belirtildi. Özellikle ticari kredi faizleri ve Türk lirası mevduat faizleri 690 baz puan dolayında geriledi. İhtiyaç kredilerinde ise bu düşüş daha sınırlı oldu ve ortalama 300 baz puan olarak ölçüldü.
Firma segmentleri mercek altına alındığında, büyük şirketlerin kredi faizlerinde 630 baz puan, kobilerin faizlerinde ise 750 baz puanlık bir azalma olduğu kaydedildi. İhtiyaç kredisi faizlerindeki daha sınırlı düşüşte, bu alanı düzenleyen makroihtiyati kısıtlamaların etkili olduğu ifade edildi. Genel anlamda, politika faizinde yaşanan düşüşlerin banka faiz yapılarına önemli ölçüde yansıdığı görüldü.
Politika faizinin kısa vadeli kredi ve mevduat ürünlerinde doğrudan etkili olduğu ancak uzun vadeli faizlerin enflasyon beklentileri ve ülke risk primi gibi faktörlerden güçlü biçimde etkilendiği tespit edildi. Yapılan analizde, 0-12 ay, 12-24 ay ve 24 ay üzeri ticari kredilerde sırasıyla 480, 720 ve 400 baz puanlık faiz indirimi gerçekleştiği belirlendi.
Özellikle 24 Temmuz 2025 sonrasında ekonomik beklentilerdeki toparlanmanın ve risk primindeki düşüşün uzun vadeli faizlerin de düşmesini desteklediği gözlendi. Uzun vadelerdeki bu faiz indiriminin, piyasanın gelecekteki enflasyon ve makroekonomik koşullara dair olumlu algısı ile uyumlu olduğu değerlendirildi.
TCMB çalışmasında, faiz aktarımının devamlılığı açısından enflasyon beklentilerinin sabitlenmesi ve risk priminin düşük kalmasının büyük önem taşıdığı belirtiliyor. Özellikle uzun vadeli faiz oranlarında istikrarlı bir düşüşün sağlanabilmesi için makroekonomik güvenin artırılması gerektiği ifade edildi.
Para politikasının sıkı duruşunu sürdürmesinin piyasa faizlerinde istenen yönlendirmeyi sağlamakta etkili olduğu ve politika faizindeki değişimin kredi ile mevduat faizlerine nasıl yansıdığını doğrudan belirlediği açıklandı. Ulaşılan sonuçlar, faiz aktarım mekanizmasının etkin şekilde işlediğini ortaya koydu.
