Dünyanın en büyük ikinci şeker üreticisi Hindistan ihracatı dört aydan uzun süre durdurma kararı aldı.
Dünyanın en büyük ikinci şeker üreticisi konumundaki Hindistan, yerel arzı korumak ve talebi karşılamak amacıyla şeker ihracatını dört aydan uzun süreyle yasakladı.
Bloomberg’in haberine göre söz konusu karar, yalnızca Hindistan için değil, küresel gıda piyasaları açısından da kritik sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Aslında piyasa uzun süredir böyle bir adımın sinyallerini alıyordu. Çünkü Hindistan’da üretim beklentileri aşağı yönlü revize edilmeye başlamıştı. Hindistan Şeker ve Biyoenerji Üreticileri Birliği, ülkenin 30 Eylül’de sona erecek sezondaki brüt şeker üretim tahminini 32,4 milyon tondan 32 milyon tona çekmişti.
Ancak mesele yalnızca mevcut üretimle sınırlı değil. Asıl kaygı, önümüzdeki hasat dönemine ilişkin belirsizlikler olarak öne çıkıyor. Çünkü Hindistan’da haziran ayında başlaması beklenen muson yağışlarının, gelişmekte olan El Nino nedeniyle normalin altında kalabileceği öngörülüyor. Bu da dünyanın en önemli şeker üreticilerinden birinde üretim riskini büyütüyor.
Buna bir de İran savaşıyla birlikte yükselen gübre fiyatları ekleniyor. Hindistan aynı zamanda önemli bir gübre ithalatçısı konumunda bulunuyor. Dolayısıyla enerji, lojistik ve gübre maliyetlerindeki artış; üretim maliyetleri üzerinden şeker piyasasını doğrudan etkiliyor.
Kararın dikkat çeken yönlerinden biri ise politika değişiminin hızı oldu. Hindistan hükümeti nisan ayında ihracatı kısıtlama planı olmadığını açıklamıştı. Ancak çarşamba tarihli resmi bildirimle bu yaklaşım tersine döndü ve 30 Eylül’e kadar ihracat büyük ölçüde yasaklandı. Yalnızca yüklemesi başlamış gemiler gibi sınırlı istisnalara izin verilecek.
Hindistan’ın bu hamlesine piyasaların ilk tepkisi ise sınırlı kaldı. Çünkü yatırımcıların önemli bir bölümü bu ihtimali önceden fiyatlamıştı. New York’ta ham şeker vadeli işlemleri yüzde 2,8’e kadar gerilerken, Londra’da beyaz şeker fiyatları da benzer oranda düştü.
Ancak uzmanlara göre kısa vadeli fiyat hareketlerinden çok, orta vadeli arz dengesi daha kritik. Archer Consulting risk yöneticisi Arnaldo Correa’ya göre Hindistan’ın resmi olarak piyasadan çekilmesi, küresel şeker arzında kısa vadeli sıkılaşma algısını güçlendirecek. Çünkü birçok ithalatçı ülke hâlâ dış tedarike bağımlı durumda.
Zaten son dönemde piyasada arz fazlası algısı zayıflamaya başlamıştı. New York şeker fiyatları şubat ayında son beş yılın en düşük seviyelerine kadar gerilemişti. Ancak o tarihten bu yana fiyatlar yaklaşık yüzde 10 toparlandı ve bazı kurumlar 2026-2027 sezonunda küresel açık oluşabileceğini öngörmeye başladı.
Nitekim Citi, StoneX, Datagro ve Green Pool gibi kuruluşlar önümüzdeki sezon için küresel şeker açığı beklentilerini yukarı yönlü revize ediyor. Tahminler 550 bin ton ile 3,17 milyon ton arasında değişen açık senaryolarına işaret ediyor.
Bir diğer önemli unsur ise biyoyakıt talebi. İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatları, birçok ülkede etanol üretimini daha cazip hale getiriyor. Şeker kamışının yakıt üretimine yönelmesi ise gıda amaçlı şeker arzını azaltabilecek bir risk olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle Hindistan’ın kararı yalnızca bir ticaret düzenlemesi olarak görülmüyor. Karar, küresel gıda sisteminin aynı anda birçok baskıyla karşı karşıya kaldığı yeni dönemin bir yansıması olarak okunuyor: El Nino riski, enerji fiyatları, gübre maliyetleri, biyoyakıt talebi ve jeopolitik gerilimler artık tarım piyasalarını aynı anda etkiliyor.
Uzmanlar, Hindistan’ın attığı bu adımın, küresel tarım emtia piyasalarında arz güvenliği kaygılarının yeniden yükselmeye başladığının işareti olarak yorumluyor. Özellikle hava koşulları ve enerji piyasalarındaki belirsizliklerin sürmesi halinde, şeker piyasasında önümüzdeki dönemde çok daha sert fiyat hareketleri gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
